TPU filament gids: welke shore voor welke print?
TPU is het filament waar de meeste makers één rol kopen en dan een jaar lang niet aanraken. Dat is zonde. Wel begrijpelijk: TPU print lastiger dan PLA, vraagt drogere opslag, en de keuze tussen shore 85A en 95A is voor de meesten een mysterie. Hier is wat ik in de afgelopen 18 maanden heb geleerd over flexibele filaments.
Wat shore-hardheid betekent
Shore A is de schaal voor zachte materialen. Hoe lager het getal, hoe zachter en flexibeler. Voor TPU zie je drie hoofdgroepen:
- Shore 85A — heel zacht, voelt als gummiband. Vouwt makkelijk dubbel.
- Shore 95A — semi-flex, voelt als schoenzool. Buigt maar veert terug.
- Shore 60D-70D — bijna hard. Voelt als harde plastic met lichte give.
Bijna alle "TPU" rolletjes in NL zijn 95A. Dat is de sweet spot voor de meeste makers en de makkelijkste te printen.
Use-case per shore
Shore 85A — telefoonhoesjes + drone-bumpers
Te zacht voor de meeste functional prints. Wat het wel goed doet:
- Telefoonhoesjes die buigen rond hoeken
- Drone landing-bumpers die schokken absorberen
- Anti-slip mat-onderdelen
- Stress-balls en fidget toys
Print is moeilijker. Je hebt een direct-drive extruder nodig (Bambu A1/P1S, Prusa MK4, Voron). Op bowden-systeem (oudere Enders) eet 85A retract.
Beschikbaar in NL:
- Polymaker PolyFlex TPU85 — €34.90/kg @ 3DJake
- NinjaTek NinjaFlex 85A — €60-70/kg via specialty resellers, premium maar superieure print
Shore 95A — de standaard
90% van TPU-prints zit hier. Werk-gebied:
- Telefoonhoesjes
- Schoen-inserts, anti-slip onderkant
- Dichtingen voor outdoor projecten
- Brackets met flex (waar PETG zou breken)
- Speelgoed-onderdelen die vallen mogen
- Wielen voor RC-cars (low-speed)
Beschikbaar in NL (mei 2026):
- 3DJAKE eSUN TPU 95A — €15.99/kg. Mijn default voor experimenteren.
- Bambu TPU 95A HF — €25-28/kg. AMS-tuned profile, RFID, beste fit voor Bambu printers.
- Polymaker PolyFlex TPU95 — €29.90/kg. Strakke prints, goede kleur-consistentie.
- Recreus Filaflex 95A — €35-45/kg. Premium, oudste TPU-leverancier (Spanje sinds 2014).
Shore 60D-70D — semi-rigid
Voor wie iets wil dat aanvoelt als rubber maar net niet helemaal flex is:
- Schoen-inserts die structuur houden
- Tool-handles met grip
- Spindel-banden voor low-torque
Beschikbaar:
- NinjaTek Armadillo 75D — €60/kg, premium semi-rigid
- Polymaker PolyFlex TPU90 — €31/kg, in NL beperkt voorraad
Print-parameters die echt werken
Op basis van mijn tests op een Bambu A1 met direct-drive:
| Setting | Shore 85A | Shore 95A | Shore 60D |
|---|---|---|---|
| Nozzle | 220-240°C | 220-240°C | 230-250°C |
| Bed | 50-60°C | 50-60°C | 50-60°C |
| Print speed | 15-25 mm/s | 25-40 mm/s | 35-50 mm/s |
| Retract distance | 0.5-1mm | 0.8-1.2mm | 1.0-1.5mm |
| Retract speed | 25-35 mm/s | 30-40 mm/s | 35-45 mm/s |
| Fan | 0-30% | 20-40% | 30-50% |
Sleutel: hoge speed werkt niet op TPU. Direct-drive extruder werkt aanzienlijk beter dan bowden. Drogen verplicht (50°C voor 6u) bij rolletjes ouder dan 4 weken na opening.
Wat NIET goed werkt op een Bambu A1 AMS
- TPU 85A — te zacht. De AMS-feed-tube knijp soms in. Werkt in single-spool slot zonder AMS.
- TPU 95A — werkt maar slim profile. Speed laag houden (30 mm/s max op AMS-route).
- Sommige Sunlu TPU rolletjes — diameter-variatie groter dan AMS comfortabel handelt.
Voor TPU op Bambu: gebruik externe spool-holder van Bambu (geen AMS), of stick met 95A van Bambu zelf / Polymaker.
Mijn 3 standaard TPU-rolletjes
Wat ik nu in de kast heb staan:
1. 3DJAKE eSUN TPU 95A zwart — voor proto's en experimenteren. €15.99/kg.
2. Bambu TPU 95A HF Bambu-Green — voor cosmetic en cadeau-prints. €27/kg.
3. Polymaker PolyFlex TPU85 rood — voor specifieke 85A use-cases zoals flex-bumpers. €34.90/kg.
Voor wie net begint met TPU: koop alleen 95A. 85A en 60D komen pas in beeld als je een specifiek probleem hebt dat 95A niet oplost.
Wat TPU goed maakt versus PETG
PETG buigt voordat het breekt, maar bij voldoende kracht breekt het alsnog. TPU buigt en springt terug. Voor onderdelen die herhaaldelijk vervormd worden (telefoonhoesjes, schoen-inserts, dichtingen die ingedrukt worden door temperatuurwisseling), wint TPU.
PETG is goedkoper, makkelijker te printen, en sterker bij eerste belasting. TPU is duurzamer voor cyclische belasting.
Veelgestelde vragen
Kan ik TPU op een bowden-extruder printen?
Shore 95A: ja, maar verlaag print-speed naar 15-20 mm/s en gebruik kortere retract (max 4mm op bowden). Shore 85A: niet aanbevolen. Het materiaal is te zacht en de bowden-tube laat het knikken. Voor 85A heb je een direct-drive extruder nodig.
Hoe lang houdt een TPU 95A spool als ik niet droog?
Verzegeld in zak: 6-12 maanden. Open in kast: 4-6 weken voordat print-kwaliteit zichtbaar daalt. In vochtige werkruimte (kelder, garage): 2-3 weken. TPU is hygroscopischer dan PETG. Voor consistente prints: droog elke 3-4 weken op 50°C voor 6 uur.
Is TPU voedselveilig?
Sommige TPU-grades zijn food-contact gecertificeerd (Recreus Filaflex Foodsafe). Maar zoals bij PETG: 3D-print-laagjes vormen micro-spleten waar bacteriën in nestelen. Voor eenmalig contact (ijsblokjes-mal, koekje-stamp) OK. Voor herhaaldelijk gebruik niet veilig zonder food-grade coating.
Welke kleuren TPU 95A werken het beste voor color-match prints?
Zwart, wit, en grijs hebben de laagste batch-variatie over alle merken. Felle kleuren in TPU zijn duurder en kunnen tussen batches ΔE 4-6 verschillen. Voor multi-spool color-match: koop alles uit één batch.
Werkt TPU op een Ender 3 zonder modificaties?
Shore 95A: ja, mits print-speed onder 20 mm/s en retract distance verlaagd naar 4mm (van standaard 6.5mm bowden setting). Shore 85A: niet zonder upgrade naar direct-drive (BMG-extruder kit ~€60). Veel TPU-prints op stock Ender 3 mislukken door bowden retract die het zachte materiaal vervormt.